Dİ EDEBİYATÊ DE HÛRGULÎ, ORİJÎNALÎ Û BERPİRSİYARİYA QELEMÊ

 CÎHAN ROJ 



 Di edebiyatê de her tişt di hûrguliyan de ye. Gelek tiştên mezin û muhîm di mînakên piçûk de, di kiryarên tesadufî, di bêhesasî û bêbaldariyê de diqewimin. Aforîzma û gotinên xwerû, wekî risteyên helbestê an jî tespîtên fîgûr û şexsîyetan yên orîjînal in; di nivîsandinê de pir muhîm in ku meriv bi baldarî bi kar bînin.

 Çi mijar be (ji mînakên edebî bigire heta hezkirin, afirînerî an jî hilberînê...), ger ew bi rastî ji dilê te, ji ruh, afirînerî û hişê te neyên, tu wexta bi kar tînî, destnîşan nekî bê bi aîdî kê ne, wê qedrê qelema te bikujin. Heqîqet ev e; edebiyat bi afirînerî, jiyîn, hîskirin, taqet, rewşa ruh, kûrahiya hiş û şêwaza îfadeyê ve girêdayî ye. Wekî din, mirov dikeve rewşa wan nivîsevanên, ne li qada edebî, yên tor û tembel yên ku bi gotinên meşhûr û aforîzmayên kesên din, şorbeya nivîsa xwe çêdikin. Tu çi bikî jî nayê veşartin.

Di hûrguliyên nivîsandinê de întihal carna dibe miajr û ew bi awayên cuda diqewime. Lê rewşeke xirabtir jî heye; ew întihala neqestî ye ku ji bêhayî û bêhesasiyê çêdibe. Carinan mirov di axaftinên rojane de, di nav dost û hezkiriyan de... gotinên bedew dibihîze. Di wê kêliya bi coş û hestiyariyê de, mirov bi pey nakeve  ku bipirse ka gelo ew gotin aîdî kê ye. Lê gava ku ew dikeve nav metneke edebî, divê mirov pir hesas û hişyar be. Dibe ku xwediyê wê gotinê paşê bi tinazî li metna te binihêre. Çimkî hin metn tenê bi hiş, ruh, dil, bîranîn û serpêhatiyên şexsî yên mirov şax didin û watedar dibin.Divê em rasterast tiştê ku em dijîn, hîs dikin û dikarin biafirînin binivîsin. Barê edebiyatê giran e. Ger te ji dostekî bihîstibe, dibe ku wî jî ji kesekî din bihîstibe. Ji ber vê yekê, divê tu yan çavkaniyê nîşan bidî yan jî bi rastî ew gotin aforîzma, metafor an jî gotina te ya xwerû be.

Nivîsandin ne zor e ger mirov rihet be. Bila gotin ji dil were, ji hiş şax bide, bi rengê ruh be. Ne hewce ye mirov zorê li xwe bike an gotinên fîşalî bi kar bîne. Sade be, lê bi qîmet be.Ma meriv dikare bi hiş, dil û ruhê kesên din rê bide ku bê meriv xwedî çi hiş, dil û ruhekî mihteşem in, na çimkî tişta ku ne bi aîdî meriv be wê nebe bîranîn, nebe bîranîn jî ka wê çiqas bi mehne be...

Gotin, aforîzma û hûrguliyên ku ji afirînerî, jiyan û edebîyata kesên din bûbin bîranîn, ji dewsa ku meriv wan bi kar bîne, meriv her hewl bide biafirîne, bijî, ruh û dil bi şax bike çêtir e...

Mi go, ez ji we re bêjim, aha her serkeftin welew têkçûyînên edebî an jî ên jiyanê, tam jî li wan hûrguliyan diqewimin... Lê meriv her çi bike jî meriv nikare her hêviyê ji her kesî bike; belkî jî ji hed û taqeta wan kesan der e, ev ne ew rewş e em paşguh bikin lê a ku bû sebebê hewla vê nivîsê,  hew bibîrxistin e...

Ne edebîyat, ne hezkirin bi gotinên arabeskî, bi ruhîyeteke sanal, bi xwexapandinê şax dide ber digire,dibe rê û meşa li rê... Lê ku ruh ziwa û vala be, helbet, her çi bibe sebeb kesin xwe mijûl kin, xwexapandin be jî, meriv nikare bi yekcarî red bike; heyat e, heyat; yên çîrokan dixwînin hene, yên çîrokan dijîn hene, yên çîrokan dinivîsînin hene û yên hem dijîn hem jî dinivîsînin hene û helbet yên xwe mijûl dikin hene, yên xwe dixapînin jî hene li vê darê edebîyatê...

Û helbet bi tevî her tiştî, rojên xweş li hêviya edebîyata me ne; em ê her şên bikin, her bi hêvî û bi israr bin, ma şert e ku her kes her tiştî baş û xweş bike, an jî ma mimkun e, helbet na lê wexta rê her bi rêwî bin û rêwî her bi meş bin, a, li wir, tava edebîyatê wê li me şîrîn be...

 


Yorumlar